Doğuşdan sonra babasil, anal çat və sidik qaçırma: 5 intim problem və həlli

Hamiləlik dövründə hormonlar damar divarlarını və birləşdirici toxumanı yumşaldır, böyüyən uşaqlıq isə kiçik çanaqdakı venaları sıxır. Bağırsaq ləng işləyir, qəbizlik artır. Doğuş zamanı körpənin başı çanaq dibi əzələlərini, vaginanı və aralığı (vagina ilə anus arasındakı toxumanı) güclü dartır. Bəzən aralıq cırılır və ya epiziotomiya, yəni doğuşu asanlaşdırmaq üçün kiçik kəsik aparılır.

Doğuşdan sonrakı həftələrdə yuxusuzluq, az su içmək, tikiş ağrısı və ilk tualetdən qorxu qəbizliyi daha da artırır. Qeysəriyyə əməliyyatı ilə doğan qadınlar da bu problemlərin bəziləri ilə üzləşə bilər, çünki hamiləliyin özü də çanaq dibinə və bağırsağa təsir edir.

Doğuşdan sonrakı ilk tualeti necə rahat keçirmək olar?

İlk tualetdən qorxmaq təbiidir, amma onu gecikdirmək nəcisi bərkidir və vəziyyəti ağırlaşdırır. Bu sadə addımlar kömək edir:

• çağırış gələndə gözləməyin, gün ərzində kifayət qədər su için;
• ayaqlarınızın altına kiçik kətil qoyun: dizləriniz ombadan yuxarıda olanda bağırsaq daha asan boşalır;
• aralıqda tikiş varsa, təmiz bir bezi yüngülcə tikişin üstünə basıb saxlayın, bu, dartılma hissini azaldır;
• nəfəsinizi saxlamayın və güclü gücənməyin, sakit nəfəs alın;
• sonra ilıq su ilə yuyunun və yumşaq dəsmalla ehtiyatla qurulayın.

Niyə yaranır? Hamiləlikdə venalarda qan durğunluğu və qəbizlik babasil üçün zəmin yaradır. Doğuşda güc vermə isə düyünlərin böyüməsinə və xaricə çıxmasına səbəb ola bilər.

İlk həftələrdə nə normaldır? Anusun kənarında şişmiş, bir qədər ağrılı düyünlər və tualet kağızında az miqdarda al qan tez-tez görülür. Çox vaxt bu şikayətlər bir neçə həftə ərzində azalır.

Evdə nə kömək edir?

• nəcisi yumşaq saxlamaq: kifayət qədər su, tərəvəz, meyvə və lifli qida;
• tualetdə gücənməmək və orada 5 dəqiqədən çox oturmamaq;
• gündə bir neçə dəfə 10–15 dəqiqəlik ilıq oturaq vanna;
• məlhəm və şamları yalnız həkim təyin etdikdə işlətmək, xüsusən əmizdirmə dövründə.

Nə vaxt həkimə getməli? Qanaxma çoxdursa və ya dayanmırsa, düyünlər içəri çəkilmirsə, şikayətlər 6–8 həftədən sonra da davam edirsə. Düyün birdən bərkləşib göyümtül rəng alıbsa və çox ağrıyırsa, bu, düyünün trombozu (içində qan laxtasının yaranması) ola bilər: belə halda gözləmədən, ilk günlərdə müraciət edin. Müalicə üsulları babasil müalicəsi səhifəsində izah olunub.

Niyə yaranır? Doğuşdan sonrakı ilk tualetlər bərk nəcislə keçəndə anal kanalın selikli qişası cırıla bilər. Qadınlar tikiş ağrısından və ya qorxudan tualeti gecikdirir, nəcis daha da bərkiyir və çat yaranır.

İlk həftələrdə nə normaldır? İlk tualetlərdə tikişlər və şişkinlik səbəbindən yüngül narahatlıq ola bilər. Amma tualet zamanı başlayıb ondan sonra da davam edən kəsici, yandırıcı ağrı normal sayılmır. Bu, çatın tipik əlamətidir və çox vaxt kağızda al qanla müşayiət olunur.

Evdə nə kömək edir?

• həkim doğuşdan sonra nəcisi yumşaldan vasitə təyin edibsə, onu qəbul etmək və ilk tualeti qorxudan təxirə salmamaq;
• çağırışı saxlamamaq, kifayət qədər su içmək, lifli qida yemək;
• ilıq oturaq vanna: sfinkterin (anusu bağlayan dairəvi əzələnin) spazmını və ağrını azaldır;
• yalnız həkimin təyin etdiyi məlhəmi işlətmək.

Nə vaxt həkimə getməli? Ağrı bir-iki həftə ərzində azalmırsa, hər tualetdən sonra qan gəlirsə və ya ağrıdan qorxub yeməkdən və tualetdən qaçırsınızsa. Kəskin çat əksər hallarda əməliyyatsız sağalır. 6–8 həftədən çox davam edən çat isə xroniki sayılır və başqa müalicə tələb edir: anal çat müalicəsi.

Niyə yaranır? Düz bağırsaqla vagina arasındakı nazik arakəsmə ağır doğuşda, forseps istifadəsində və aralıq cırıqlarında zəifləyə bilər. Bu zaman düz bağırsağın divarı vaginaya doğru qabarır və nəcis bu «cibdə» ilişib qalır.

İlk həftələrdə nə normaldır? Doğuşdan sonra çanaq dibində ağırlıq və zəiflik hissi bir müddət normaldır və toxumalar sağaldıqca azalır. Amma tualetə getmək üçün barmaqla vaginaya və ya aralığa basmaq normal deyil. Bu, rektoselenin ən tipik əlamətidir.

Evdə nə kömək edir? Qəbizliyin qarşısını almaq, gücənməmək, çanaq dibi məşqlərini müntəzəm etmək. Yüngül rektosele bu tədbirlərlə uzun müddət şikayət verməyə bilər.

Nə vaxt həkimə getməli? Doğuşdan bir neçə ay sonra da bağırsağı tam boşalda bilmirsinizsə, barmaqla kömək etməli olursunuzsa və ya vaginada şişkinlik hiss edirsinizsə. Rektosele öz-özünə keçmir. Ətraflı: rektosele nədir və rektosele müalicəsi.

Niyə yaranır? Doğuş sidik kanalını dəstəkləyən əzələ və bağları dartır. Öskürəndə, asqıranda, güləndə və ya ağırlıq qaldıranda qarındaxili təzyiq artır, zəifləmiş dayaq isə sidiyi saxlaya bilmir. Buna stress tipli sidik qaçırma deyilir.

İlk həftələrdə nə normaldır? Doğuşdan sonrakı ilk həftə və aylarda az miqdarda sızma bir çox qadında olur və çox vaxt tədricən azalır.

Evdə nə kömək edir? Çanaq dibi məşqləri (aşağıda), qəbizliyin qarşısını almaq, ağır yük qaldırmamaq. Suyu azaltmaq isə kömək etmir: sidik qatılaşır və sidik kisəsini qıcıqlandıra bilər.

Nə vaxt həkimə getməli? Müntəzəm məşqlərə baxmayaraq sızma doğuşdan təxminən 3 ay sonra da davam edirsə və ya vaginada şişkinlik hiss edirsinizsə. Sidik ifrazında yanma və ağrı isə infeksiya əlaməti ola bilər, onu gözləmədən yoxlatdırın. Sidik qaçırma doğuşun və ya yaşın «qisməti» deyil, onun müalicəsi var: sistosele və sidik qaçırma.

Niyə yaranır? Vaginal doğuşda vagina və çanaq dibi əzələləri çox dartılır. Bir neçə doğuş, iri döl, uzun güc vermə dövrü və cırıqlar bu dəyişiklikləri artırır.

İlk həftələrdə nə normaldır? İlk aylarda vagina daha geniş və zəif hiss oluna bilər. Əmizdirmə dövründə hormonların təsirindən quruluq və cinsi əlaqədə narahatlıq da tez-tez olur. Toxumalar bərpa olunduqca bu hisslər çox vaxt azalır.

Evdə nə kömək edir? Çanaq dibi məşqləri, quruluq olarsa sürtkü (lubrikant). Cinsi həyata doğuşdan sonrakı nəzarət müayinəsindən keçdikdən və özünüzü hazır hiss etdikdən sonra qayıdın.

Nə vaxt həkimə getməli? Doğuşdan bir neçə ay sonra da genişlik, cinsi əlaqədə vaginadan hava çıxması, hissiyyatın azalması və ya girəcəyin açıq qalması narahat edirsə. Belə hallarda vaginoplastika kimi cərrahi bərpa üsulları mövcuddur.

Doğuş cırığının çapığı haqqında. Tikilmiş aralıq cırığı və ya epiziotomiya çapığı bəzən aylarla dartılma, ağrı və cinsi əlaqədə narahatlıq yaradır. Belə çapıqlar aralıq plastikası (perineoplastika) ilə düzəldilə bilər. Qazı və ya nəcisi saxlamaqda çətinlik yaranıbsa, bunu gizlətməyin: bu, anal sfinkterin zədələnməsinin əlaməti ola bilər və mütəxəssis müayinəsi tələb edir.

Çanaq dibi (Kegel) məşqləri sidik qaçırmanın, yüngül rektoselenin və vaginal zəifliyin əsas əməliyyatsız müalicəsidir. Doğuşdan sonra nə vaxt başlamağın təhlükəsiz olduğunu, xüsusən tikiş qoyulubsa və ya qeysəriyyə olubsa, həkiminizdən soruşun.

1. Əzələləri tapın. Təsəvvür edin ki, eyni vaxtda həm qazı, həm də sidiyi saxlayırsınız. Yoxlamaq üçün sidik axınını bir dəfə qısa dayandırmağa çalışa bilərsiniz, amma bunu məşq kimi etməyin.
2. Sidik kisənizi boşaldın. Məşqlər boş sidik kisəsi ilə edilir.
3. Rahat vəziyyət seçin. Əvvəlcə arxası üstə uzanın və dizlərinizi bükün.
4. Sıxın və saxlayın. Əzələləri içəri və yuxarı çəkin, 5 saniyə saxlayın, sonra 5 saniyə tam boşaldın.
5. Yalnız çanaq dibini işlədin. Qarın, omba və bud əzələlərini sıxmayın, nəfəsinizi saxlamayın.
6. Tədricən artırın. Saxlama müddətini 10 saniyəyə, təkrarların sayını 10-a çatdırın. Gündə 3 dəfə kifayətdir.
7. Sonra istənilən yerdə edin. Öyrəndikdən sonra məşqləri oturaraq, ayaq üstə, gün ərzində istənilən vaxt etmək olar.

Səbirli olun: fərq adətən bir neçə aylıq müntəzəm məşqdən sonra hiss olunur. Əzələləri hiss edə bilmirsinizsə və ya məşq ağrı verirsə, müayinə olunun.

Gözləməyin, təcili müraciət edin:

• anusdan güclü və ya dayanmayan qanaxma;
• anus və ya aralıq nahiyəsində qızdırma ilə gedən ağrılı şişkinlik;
• anusda birdən yaranan çox ağrılı, bərk, göyümtül düyün;
• vaginadan qaz və ya nəcis gəlir;
• sidiyə gedə bilməmək.

Vaginadan güclü qanaxma və ya qızdırma olarsa, doğuşu aparan mama-ginekoloqa dərhal müraciət edin.

Planlı müayinə olunun:

• tualet zamanı ağrı 1–2 həftədən çox davam edir;
• hər tualetdən sonra qan gəlir;
• bağırsağı boşaltmaq üçün barmaqla kömək edirsiniz;
• doğuşdan təxminən 3 ay sonra da sidik qaçırma davam edir;
• vaginada şişkinlik və ya «nəsə aşağı düşür» hissi var;
• qazı və ya nəcisi saxlamaqda çətinlik çəkirsiniz (bu halda müayinəni gecikdirməyin);
• doğuşdan bir neçə ay sonra genişlik və ya ağrılı çapıq narahat edir.

Qəbulda sizi qadın cərrah müayinə edir, müayinə məxfi aparılır. Bir neçə problem birlikdə aşkarlanarsa, göstəriş olduqda onları bir seansda, bir anesteziya ilə həll etmək mümkündür: buket əməliyyat. Doğuşdan sonrakı dəyişikliklərin ümumi mənzərəsi estetik proktologiya səhifəsindədir.