Vaginoplastika (vagina daraltma): kimə lazımdır və necə aparılır

Uşaqlıq yolu (vagina) əzələli və elastik kanaldır. Onu aşağıdan çanaq dibi əzələləri, girəcəyin arxasında isə aralıq, yəni vagina ilə anus arasındakı əzələli toxuma dəstəkləyir. Vaginal doğuş zamanı bu toxumalar güclü dartılır, bəzən cırılır. Sağaldıqdan sonra kanal əvvəlkindən geniş qala, əzələlər bir-birindən aralana, girəcək açıq qala bilər.

Xalq arasında bu əməliyyatı «vagina daraltma» və ya «vajina daraltma» kimi də axtarırlar. Vaginoplastika zəifləmiş və dartılmış toxumaları bərpa edir və adətən üç hissədən ibarətdir:

• arxa kolporrafiya — vaginanın arxa divarındakı artıq, dartılmış selikli qişa götürülür və divar möhkəmləndirilir;
• levatoroplastika — bir-birindən aralanmış çanaq dibi əzələləri (levator əzələləri) yaxınlaşdırılıb tikilir;
• perineoplastika, yəni aralıq plastikası — girəcəyin arxasındakı toxuma bərpa olunur, köhnə doğuş cırıqlarının və epiziotomiya kəsiyinin çapıqları düzəldilir.

Başqa sözlə, bu əməliyyat sadəcə «daraltma» deyil, zəifləmiş dayaq sisteminin yenidən qurulmasıdır.

Qadınlar bu şikayətləri çox vaxt illərlə heç kimə demir. Halbuki onlar doğuşdan sonra çox yayılıb:

• cinsi əlaqə zamanı genişlik, «boşluq» hissi və hissiyyatın azalması;
• cinsi əlaqə zamanı, idman edərkən və ya ağırlıq qaldırarkən vaginadan hava çıxması və səs;
• vaginal girəcəyin açıq qalması, içəridə nəsə «yerində deyil» hissi;
• köhnə doğuş cırığının və ya epiziotomiya çapığının dartılması, ağrısı;
• bu dəyişikliklərə görə özünə inamın azalması, intim həyatdan çəkinmə.

Bu əlamətlər başqa problemlərlə qarışdırıla bilər. Vaginada şişkinlik və ya ağırlıq hissi, tualetdə çətinlik və sidik qaçırma çox vaxt rektosele, sidik kisəsinin sallanması və ya uşaqlığın sallanmasının əlamətidir. Ona görə qərar yalnız müayinədən sonra verilir.

Əsas səbəb vaginal doğuşdur. Risk xüsusilə bu hallarda artır:

• bir neçə doğuş, iri döl, uzun sürən güc vermə dövrü;
• forseps və ya vakuumla doğuş, aralığın cırılması, epiziotomiya;
• doğuşun təbii yolla başlayıb uzun güc vermədən sonra qeysəriyyə əməliyyatı ilə bitməsi.

Doğuşdan başqa amillər də rol oynayır. Yaşla və menopauzada estrogen azalır, toxumalar elastikliyini itirir. Bəzi qadınlarda birləşdirici toxuma anadangəlmə zəif olur, ona görə genişlənmə heç doğmamış qadında da ola bilər. Xroniki qəbizlik və gücənmə, uzun sürən öskürək, ağırlıq qaldırmaq və artıq çəki isə çanaq dibinə daim təzyiq edir.

Vaginal genişlənmə qadının «günahı» deyil. Bu, doğuşun və zamanın toxumalara təsiridir və ondan utanmağa heç bir əsas yoxdur.

Bu problemlər çox vaxt eyni doğuşların nəticəsidir və bir-birinə bənzəyir. Amma hər biri çanaq dibinin ayrı hissəsinə aiddir və ayrı əməliyyatla düzəldilir:

Arxa kolporrafiya həm rektosele əməliyyatının, həm də vaginoplastikanın bir hissəsidir, amma məqsəd fərqlidir. Rektoseledə əsas iş düz bağırsağın vaginaya doğru qabarmasını aradan qaldırmaqdır, vaginoplastikada isə genişlənmiş kanalı daraltmaq və girəcəyi bərpa etməkdir. Vaginoplastika tək başına sidik qaçırmanı müalicə etmir: stress tipli sidik qaçırma üçün ayrıca əməliyyat, məsələn, TOT lazımdır.

Müayinədə bir neçə problem birlikdə aşkarlanarsa və ümumi vəziyyətiniz imkan verərsə, onları eyni seansda, bir anesteziya altında həll etmək olar. Buna buket əməliyyat deyilir. Doğuşdan sonra kiçik dodaqlarda da dəyişiklik varsa, labioplastika da həmin seansa əlavə oluna bilər. Bu mövzuların ümumi mənzərəsi estetik proktologiya səhifəsindədir.

İlk görüş söhbətlə başlayır. Doğuşların sayını və necə keçdiyini, cırıq və ya epiziotomiya olub-olmadığını, sizi nəyin narahat etdiyini soruşuruq. Tualet və sidiklə bağlı şikayətləri də ayrıca soruşuruq, çünki onlar əməliyyat planını dəyişə bilər.

Müayinəni qadın cərrah ginekoloji kresloda, məxfi şəraitdə aparır və bu, adətən bir neçə dəqiqə çəkir. Kanalın genişliyi, əzələlərin tonusu, girəcəyin vəziyyəti və köhnə çapıqlar qiymətləndirilir. Sizdən bir anlıq gücənməyiniz və ya öskürməyiniz xahiş oluna bilər: bu, rektoseleni, sidik kisəsinin sallanmasını və sidik sızmasını görməyə kömək edir.

Əməliyyat qərara alınarsa, əməliyyatdan əvvəl qan analizləri verilir və anestezioloq sizi müayinə edir. Gözləntilərinizi də açıq müzakirə edirik. Vaginoplastika yalnız yetkin qadınlara, onların öz qərarı ilə aparılır.

Konservativ yanaşma

Genişlənmə yüngüldürsə və ya doğuşdan hələ az vaxt keçibsə, əvvəlcə çanaq dibi (Kegel) məşqləri tövsiyə olunur. Müntəzəm məşq əzələlərin tonusunu artırır və yüngül sidik sızmasını azalda bilər. Fərq adətən bir neçə aylıq məşqdən sonra hiss olunur. Məşqlərin addım-addım qaydası doğuşdan sonrakı intim problemlər haqqında məqalədədir.

Amma məşqlər cırılmış və ya həddindən artıq dartılmış toxumaları yerinə qaytara, artıq selikli qişanı aradan qaldıra bilmir. Belə hallarda cərrahi müalicə düşünülür.

Cərrahi müalicə: vaginoplastika necə aparılır?

1. Anesteziya. Spinal anesteziya (bədənin aşağı hissəsinin keyləşdirilməsi) və ya ümumi narkoz. Növü anestezioloqla birlikdə, sağlamlığınıza və əməliyyatın həcminə görə fərdi seçilir.
2. Əməliyyat. Bütün iş vagina tərəfdən aparılır, qarında kəsik olmur. Artıq selikli qişa götürülür, aralanmış əzələlər yaxınlaşdırılır, aralıq bərpa olunur, köhnə çapıqlar düzəldilir.
3. Tikişlər. Öz-özünə sorulan kosmetik tikişlər qoyulur, onları götürmək lazım gəlmir.
4. Müddət. Tək vaginoplastika adətən 30–45 dəqiqə çəkir, başqa əməliyyatlarla birləşdiriləndə müddət uzanır. Dəqiq müddət müayinədən sonra deyilir.
5. Evə qayıdış. Adətən həmin gün və ya ertəsi gün.

Kanalın nə qədər daraldılacağı əvvəlcədən planlanır. Məqsəd «mümkün qədər dar» kanal deyil, rahat və funksional kanaldır, çünki həddindən artıq daraltma ağrı yarada bilər.

Əməliyyatın məqsədi qadının öz rahatlığı, bədəninin düzgün işləməsi və özünə inamıdır. Bir çox qadın əməliyyatdan sonra genişlik hissinin, hava səsinin və çapıqla bağlı narahatlığın azaldığını deyir. Bununla belə, dürüst olmaq vacibdir:

• vaginoplastika toxumaların yaşını geri qaytarmır və «doğuşdan əvvəlki bədən» vədi vermir;
• cinsi həyatın keyfiyyəti təkcə anatomiyadan asılı deyil, əməliyyat onu tək başına dəyişməyə bilər;
• sonrakı vaginal doğuşlar və yaş toxumaları yenidən dəyişə bilər;
• tikiş xətti adətən nazik və çətin seçilən iz buraxır, amma iz tamamilə yox olmaya bilər.

Hər əməliyyatda olduğu kimi, burada da ağırlaşmalar mümkündür: qanaxma, infeksiya, tikişlərin gec sağalması, müvəqqəti ağrı və ya dartılma hissi, nadir hallarda həddindən artıq daralma. Ağırlaşmalar az rast gəlinir, nəzarət müayinələri isə onları erkən görməyə imkan verir.

Gözləməyin, dərhal zəng edin, əgər qızdırma, güclənən ağrı, artan qanaxma, xoşagəlməz iyli ifrazat varsa və ya sidiyə gedə bilmirsinizsə.

1. Çanaq dibi məşqlərini davam etdirin. Həkim icazə verəndən sonra müntəzəm məşq əzələlərin tonusunu saxlayır.
2. Qəbizliyə yol verməyin. Kifayət qədər su için, lifli qida yeyin, tualeti gecikdirməyin və gücənməyin. Ətraflı: qəbizlik və həzm pozğunluqları.
3. Ağırlığı düzgün qaldırın. Ağır yükü mümkün qədər az qaldırın, qaldıranda nəfəsinizi saxlamayın.
4. Çəkinizi və öskürəyinizi nəzarətdə saxlayın. Artıq çəki və uzun sürən öskürək çanaq dibinə daim təzyiq edir. Siqaret də öskürəyi artırır və toxumaları zəiflədir.
5. Növbəti hamiləliyi planlayın. Yenə doğmaq istəyirsinizsə, bunu əməliyyatdan əvvəl deyin. Hamilə qalsanız, mama-ginekoloqunuza əməliyyat barədə mütləq məlumat verin.

Otuz yaşlarının sonunda olan, üç doğuş keçirmiş xəstəmiz bir neçə şikayətlə müraciət etdi: qəbizlik, tualetə barmaqla kömək edərək getmək, cinsi əlaqə zamanı genişlik hissi və vaginadan hava çıxması. Müayinədə vaginal genişlənmə ilə yanaşı sidik kisəsinin və düz bağırsağın sallanması (sistosele və rektosele) aşkarlandı. Bir seansda, bir anesteziya altında ön və arxa kolporrafiya, levatoroplastika və vaginoplastika aparıldı. Əməliyyat təxminən 1 saat 15 dəqiqə çəkdi, xəstə klinikada bir gün qaldı. Hər xəstənin vəziyyəti fərdidir.