Proktologiyada lazer: lazerlə babasil müalicəsi, anal çat və saçaqlar

Proktologiyada istifadə olunan lazer nazik, çevik lifin ucundan toxumaya dəqiq dozada enerji ötürür. Enerji toxumanı qızdırır, onu büzüşdürür və kiçik damarları bağlayır. Babasildə enerji düyünün içinə verilir: sonrakı həftələrdə düyün tədricən kiçilir, onun yerində möhkəm birləşdirici toxuma əmələ gəlir və selikli qişa öz yerində möhkəmlənir.

LHP-də lazer toxumanı kəsmək üçün deyil, içəridən kiçiltmək üçün işlədilir. Buna görə geniş yara qalmır, qanaxma adətən az olur. Amma lazer yalnız alətdir: nəticəni düzgün diaqnoz və üsulun düzgün seçilməsi müəyyən edir.

Babasil: lazer hemoroidoplastika (LHP)

LHP lazerin proktologiyada ən çox istifadə olunduğu sahədir. Anus kənarında kiçik deşikdən düyünün içinə nazik lazer lifi yeridilir və hər düyün ayrıca işlənir. Selikli qişa və dəri kəsilmir, tikiş adətən qoyulmur. LHP ən çox II və III mərhələ daxili babasildə, düyünlər çox böyük olmadıqda uyğundur. Mərhələlər və digər üsullar haqqında: babasil müalicəsi.

Xroniki anal çatın lazerlə müalicəsi

Anal çat (xalq arasında «bağırsaq çatı») anal kanalın dərisində uzunsov yaradır. Kəskin çat çox vaxt qidalanma, tualet vərdişləri və həkimin təyin etdiyi məlhəmlə sağalır. 6–8 həftədən çox davam edən xroniki çatda isə yaranın kənarları bərkiyir və o, öz-özünə bağlanmır. Belə hallarda lazerlə çatın bərkimiş kənarları və dibi işlənir, bu da sağalma üçün şərait yaradır.

Çatın səbəblərindən biri sfinkterin (anal kanalı bağlayan dairəvi əzələnin) spazmıdır. Lazerin özü spazmı aradan qaldırmır. Ona görə spazm güclüdürsə, lazerlə yanaşı və ya onun əvəzinə başqa üsul, məsələn, sfinkterotomiya (daxili sfinkterin kiçik hissəsinin kəsilməsi) seçilə bilər. Ətraflı: anal çat müalicəsi və bağırsaq çatının əlamətləri.

Anal saçaqlar

Anal saçaqlar anus kənarında yumşaq, dəri rəngində, adətən ağrı verməyən dəri çıxıntılarıdır. Çox vaxt keçirilmiş trombozdan, babasildən və ya doğuşdan sonra qalır. Təhlükəli deyil, amma gigiyenanı çətinləşdirə, qaşınma və qıcıqlanma yarada, estetik narahatlıq verə bilər. Saçaqlar kiçik müdaxilə ilə, lazerlə və ya başqa üsulla götürülür. Diaqnoz şübhəlidirsə, götürülən toxuma analizə göndərilir. Saçağın babasil düyünündən fərqini babasil nədir məqaləsində izah etmişik.

Lazer müasir və rahat üsuldur, amma hər xəstə üçün doğru seçim deyil. Başqa üsul daha uyğun ola bilər, əgər:

• babasil IV mərhələdədir və düyünlər daim çöldədir;
• III mərhələdə düyünlər çox böyükdür və böyük xarici hissəsi var: belə düyünlər kəsilib götürülməlidir;
• anal nahiyədə kəskin iltihab və ya irinli proses var: əvvəlcə o müalicə olunur;
• xroniki çatda sfinkter spazmı güclüdür;
• qanaxmanın səbəbi hələ aydın deyil: əvvəlcə müayinə tamamlanır, lazım olarsa, kolonoskopiya aparılır.

Belə hallarda LigaSure ilə hemorroidektomiya (düyünlərin kəsilib götürülməsi), Longo (stapler) əməliyyatı və ya başqa üsul təklif edirik. Lazım olduqda bir neçə üsulu eyni seansda birləşdiririk.

Düzgün seçilmiş xəstədə lazerin üstünlükləri bunlardır:

• selikli qişa və dəri kəsilmir, geniş açıq yara qalmır;
• əməliyyatdan sonra ağrı adətən kəsikli üsullara nisbətən az olur;
• əməliyyat qısadır: LHP adətən 15–20 dəqiqə çəkir;
• çox vaxt eyni gün və ya ertəsi gün evə yazılırsınız;
• gündəlik həyata və oturaq işə daha tez qayıdırsınız.

Bunlar orta göstəricilərdir. Dəqiq müddət müayinədən sonra deyilir.

Bu, qəbulda ən çox verilən suallardandır. Cavab düyünlərin mərhələsindən və ölçüsündən asılıdır:

Lazerdən sonra bərpa daha rahat keçir, kəsikli əməliyyat isə böyük düyünlərdə təkrarlanma riskini daha çox azaldır. Buna görə «ən müasir üsul» deyil, məhz sizin düyünlərinizə uyğun üsul seçilir.

• Qəbulda müayinə olunursunuz: anus ətrafına baxış, barmaqla rektal müayinə və anoskopiya.
• Qanaxma varsa, düz bağırsaq da yoxlanılır. 40 yaşdan yuxarı, qəbizliyi olan xəstələrə əməliyyatdan əvvəl kolonoskopiya tövsiyə edirik.
• Əməliyyatdan əvvəl qan analizləri verilir və anestezioloq sizinlə görüşür.
• Qan durulaşdıran dərmanlar (məsələn, aspirin, varfarin) qəbul edirsinizsə, mütləq deyin və onları özbaşına dayandırmayın.
• Əməliyyat günü ac gəlmək və bağırsağı təmizləmək lazım ola bilər. Nə etməli olduğunuz sizə əvvəlcədən ayrıca deyilir.

1. Anesteziya. Anesteziyanın növü (spinal, ümumi və ya yerli keyləşdirmə) sağlamlığınıza və əməliyyatın həcminə görə anestezioloqla birlikdə seçilir.
2. Baxış. Anal kanala yenidən baxılır, işlənəcək düyünlər dəqiqləşdirilir.
3. Lifin yeridilməsi. Anus kənarında bir-iki millimetrlik deşikdən nazik lazer lifi düyünün içinə yeridilir.
4. Lazer enerjisi. Enerji düyünün içinə dozalanmış şəkildə verilir və düyün kiçilir. Hər düyün ayrıca işlənir.
5. Tamamlanma. Tikiş adətən lazım olmur. LHP adətən 15–20 dəqiqə çəkir; eyni seansda anal çat da müalicə olunursa və ya saçaq götürülürsə, müddət uzanır.
6. Müşahidə. Bir neçə saat nəzarətdə qalırsınız. Çox vaxt eyni gün və ya ertəsi gün evə yazılırsınız.

Anal çatda və saçaqlarda gediş oxşardır: anesteziyadan sonra lazerlə yalnız problemli nahiyə işlənir.

Əməliyyat zamanı ağrı anesteziya ilə aradan qaldırılır. Sonrakı günlərdə yüngül göynəmə, dartılma hissi və şişkinlik ola bilər. Bu hisslər adətən ilk günlərdə daha çox olur və tədricən azalır. Ağrı həkimin təyin etdiyi ağrıkəsicilərlə nəzarət altında saxlanılır.

Ən çox soruşulan sual ilk tualetlə bağlıdır. Nəcisin yumşaq olması üçün qidalanma əvvəlcədən planlanır, lazım olarsa, nəcisi yumşaldan vasitə də təyin edilir. İlk tualet bir az göynədə bilər, amma bu hiss keçicidir.

Hər cərrahi müdaxilə kimi lazerin də riskləri var. Onlar adətən aşağıdır və çoxu keçicidir:

• bir neçə gün davam edən şişkinlik və göynəmə;
• tualet zamanı az miqdarda qanaxma;
• işlənmiş düyündə laxta yaranması (tromboz);
• anesteziyadan sonra müvəqqəti sidik ləngiməsi;
• nadir hallarda infeksiya.

Böyük düyünlərdə lazerdən sonra babasilin yenidən yaranma ehtimalı düyünlərin kəsilib götürülməsinə nisbətən yüksək ola bilər. Buna görə düzgün xəstə seçimi və əməliyyatdan sonra qəbizliyin qarşısını almaq vacibdir.

• İlk gün: bir neçə saat sonra yeriyə, yeyib-içə bilərsiniz, ağrı dərmanlarla nəzarətdədir.
• İlk həftə: lifli qida, kifayət qədər su (gündə təxminən 1,5–2 litr, həkiminiz başqa cür deməyibsə), gücənməmək; həkim tövsiyə edərsə, tualetdən sonra ilıq oturaq vanna. Oturaq işə çox vaxt bir neçə gün sonra qayıtmaq olur.
• 2–4 həftə: düyünlər tədricən kiçilir, şişkinlik çəkilir. İdmana və ağır yük qaldırmağa həkimin icazəsi ilə qayıdılır.
• Nəzarət müayinəsi: adətən bir həftə sonra.

Qızdırma, dayanmayan qanaxma, sidiyə çıxa bilməmək və ya getdikcə artan ağrı olarsa, gözləməyin, dərhal zəng edin. Dəqiq müddət müayinədən sonra deyilir.