Öd kisəsi əməliyyatı neçə saat çəkir? Hazırlıqdan bərpaya addım-addım

Planlı əməliyyatdan bir neçə gün əvvəl adətən bu müayinələr aparılır:

• ümumi qan və sidik analizi, qanın laxtalanma göstəriciləri, qan qrupu;
• biokimyəvi analizlər: qaraciyər fermentləri, bilirubin, qlükoza;
• hepatit B, C və digər infeksiyalar üzrə analizlər;
• elektrokardioqramma (EKQ), yaşa və vəziyyətə görə terapevt və ya kardioloq rəyi;
• təzə ultrasəs müayinəsi (USM) — daşların və öd yollarının vəziyyətini dəqiqləşdirmək üçün.

Dərmanlar. Qan durulaşdıran dərmanlar, şəkərli diabet dərmanları, insulin və ya hormon preparatları qəbul edirsinizsə, bunu əvvəlcədən deyin. Onların dayandırılması və ya dozasının dəyişdirilməsi barədə qərarı həkim verir, özbaşına dayandırmayın. Siqaret çəkirsinizsə, onu əməliyyatdan əvvəl nə qədər tez tərgitsəniz, nəfəs və yaraların sağalması üçün bir o qədər yaxşıdır.

Aclıq. Anesteziyanın təhlükəsizliyi üçün mədə boş olmalıdır. Adətən əməliyyatdan 6 saat əvvəl yemək, 2 saat əvvəl isə su və digər şəffaf mayelər dayandırılır. Dəqiq saatları sizə ayrıca deyirik.

Anesteziya qorxusu. Bu, ən çox eşitdiyimiz narahatlıqlardan biridir. Əməliyyatdan əvvəl anestezioloq sizinlə ayrıca görüşür: ürəyin və ağciyərlərin vəziyyətini, allergiyaları, əvvəlki narkozları necə keçirdiyinizi soruşur. Müasir anesteziya dərmanları qısa təsirlidir, adətən əməliyyat bitəndən az sonra oyanırsınız. Əməliyyat boyu nəbz, təzyiq və nəfəs daim izlənir. Suallarınızı anestezioloqa çəkinmədən verin.

Özünüzlə götürün: rahat geyim, şəxsiyyət vəsiqəsi, qəbul etdiyiniz dərmanlar, əvvəlki analiz və USM nəticələri. Evə qayıdış üçün yanınızda müşayiətçi olsun.

Əməliyyat günü təxminən belə keçir:

Əməliyyatın müddətini uzada bilən hallar:

• kəskin və ya uzunmüddətli iltihab, öd kisəsinin divarının qalınlaşması;
• əvvəlki qarın əməliyyatlarından qalan bitişmələr;
• artıq çəki;
• öd yolunda daş;
• eyni seansda aparılan əlavə əməliyyat, məsələn, göbək yırtığının bərpası.

Uzun illər davam edən iltihab adətən sadə keçən laparoskopik əməliyyatı çətin əməliyyata çevirə bilər. Bu, şikayət verən daşla illərlə gözləməməyin səbəblərindən biridir. Müddətlər təxminidir, dəqiq müddət müayinədən sonra deyilir.

Xolesistektomiya öd kisəsinin daşları ilə birlikdə çıxarılmasıdır. Laparoskopik əməliyyat addım-addım belə keçir:

1. Ümumi anesteziya. Anestezioloq dərmanı venadan yeridir, siz yatırsınız və əməliyyat boyu heç nə hiss etmirsiniz. Nəfəs aparatla təmin olunur, göstəriciləriniz daim izlənir.
2. Kiçik kəsiklər. Qarında hər biri 0,5–1 sm olan 3–4 kəsik edilir. Biri adətən göbək nahiyəsindədir.
3. Karbon qazı və kamera. Qarın boşluğuna karbon qazı verilir ki, orqanlar aydın görünsün. Kamera görüntünü ekrana verir, cərrah nazik alətlərlə işləyir.
4. Öd kisəsinin ayrılması. Öd kisəsinin axarı və arteriyası xüsusi klipslərlə bağlanır, kisə qaraciyərdən ayrılır.
5. Çıxarılma. Öd kisəsi daşları ilə birlikdə xüsusi torbada, göbəkdəki kəsikdən çıxarılır və adətən histoloji müayinəyə göndərilir.
6. Kəsiklərin bağlanması. Qaz çıxarılır, kəsiklər tikilir, sarğı qoyulur. Bəzən bir günlük nazik drenaj borusu qoyulur.

Az sayda xəstədə güclü iltihab və ya bitişmələr səbəbindən cərrah təhlükəsizlik üçün açıq əməliyyata keçə bilər. Bu halda xəstəxanada qalma və bərpa bir qədər uzanır.

Laparoskopik və açıq əməliyyat: fərq nədir?

Bu gün öd kisəsi əməliyyatlarının əksəriyyəti laparoskopik üsulla aparılır. Açıq əməliyyat əsasən çətin hallarda seçilir, bəzən isə laparoskopik əməliyyat zamanı ona keçmək lazım gəlir.

Oyanandan sonra bir müddət yuxulu ola bilərsiniz, bu normaldır. İlk saatlarda:

• gəzinti: adətən 4–5 saat sonra yataqdan qalxıb gəzmək olar. Erkən hərəkət qan laxtalarının və ağciyər fəsadlarının riskini azaldır, qazın çıxmasını sürətləndirir;
• qida: təxminən eyni vaxtda su, çay içmək və şorba kimi yüngül qida yemək olar;
• ağrı: kəsik yerlərində ağrı olur və adətən adi ağrıkəsicilərlə nəzarət altında saxlanılır. Bəzən sağ çiyin də ağrıyır: qarın boşluğuna verilən karbon qazı diafraqmanı qıcıqlandırır, bu ağrı 1–2 günə keçir;
• ürəkbulanma: anesteziyadan sonra ola bilər, lazım olduqda dərmanla aradan qaldırılır;
• nəfəs: vaxtaşırı dərindən nəfəs alıb-vermək ağciyərlərin tam açılmasına kömək edir. Öskürəndə yastığı qarnınıza yüngülcə sıxsanız, ağrı azalar.

Uyğun xəstələr əməliyyat günü axşam evə yazıla bilir. Bunun üçün ağrı nəzarət altında olmalı, xəstə gəzə, yeyib-içə və sidiyə çıxa bilməli, evdə isə yanında kimsə olmalıdır. Kəskin iltihabda, ağır yanaşı xəstəliklərdə və ya açıq əməliyyatdan sonra xəstə adətən ertəsi gün və ya bir neçə gün sonra evə gedir. Evə gedərkən sükan arxasına özünüz keçməyin.

• Yaralar: sarğıları həkimin göstərişinə görə dəyişin. Duş almaq adətən 1–2 gündən sonra mümkündür; vanna, hovuz və sauna isə yaralar sağalana qədər olmaz.
• Hərəkət: gündə bir neçə dəfə gəzin, amma ağır yük qaldırmayın və qarın əzələlərini gərginləşdirməyin.
• Ağrı: yazılan ağrıkəsiciləri təyinata uyğun qəbul edin. Ağrı hər gün azalmalıdır.
• Bağırsaq: ilk günlərdə qəbizlik və ya əksinə, yumşaq nəcis ola bilər. Kifayət qədər maye için, tualetdə gücənməyin.
• Yuxu: ilk gecələr arxası üstə və ya bir qədər sol yan üstə yatmaq adətən daha rahat olur.
• Cinsi həyat: özünüzü rahat hiss etdikdə, adətən bir-iki həftədən sonra qayıtmaq olar.
• Nəzarət müayinəsi: adətən 7–10 gün sonra yaralara baxılır və histologiya cavabı müzakirə olunur.

Öd kisəsi çıxarıldıqdan sonra öd bağırsağa daim, az-az axır. Böyük və yağlı porsiyanı birdən həzm etmək ilk vaxtlar çətin ola bilər. Ona görə:

• ilk 1–2 gün: su, şəffaf şorba, sıyıq, qatıq, bişmiş tərəvəz;
• ilk 2–4 həftə: gündə 5–6 dəfə kiçik porsiyalarla yeyin; yağsız toyuq və balıq, sıyıqlar, bişmiş və ya buxarda hazırlanmış tərəvəz, meyvə, azyağlı süd məhsulları seçin;
• məhdudlaşdırın: qızardılmış yeməkləri, yağlı əti və piyi, çox kərə yağı və qaymağı, fast-foodu, acılı-ədviyyatlı yeməkləri, qazlı içkiləri və spirti;
• sonra: yağlı qidaları rasiona tədricən, kiçik porsiyalarla qaytarın və bədəninizin reaksiyasını izləyin. Lifli qidaları da yavaş-yavaş artırın.

İlk həftə üçün nümunə menyu:

• səhər: yulaf sıyığı, qatıq, bişmiş alma;
• günorta: tərəvəz şorbası, qaynadılmış toyuq əti, düyü;
• qəlyanaltı: kefir, banan, qurudulmuş ağ çörək;
• axşam: buxarda bişmiş balıq, qaynadılmış tərəvəz və ya kartof püresi.

Bu, sadəcə nümunədir. Şəkərli diabet kimi xüsusi pəhriz tələb edən xəstəliyiniz varsa, menyunu həkiminizlə uyğunlaşdırın. Əksər insanlar bir neçə həftədən sonra adi qidalanmaya qayıdır, ömür boyu ciddi pəhriz adətən lazım olmur.

Bu müddətlər laparoskopik əməliyyat üçün orta göstəricilərdir, açıq əməliyyatdan sonra bərpa daha uzun çəkir. Dəqiq müddət müayinədən sonra deyilir.

Öd kisəsi həyati vacib orqan deyil. Qaraciyər öd ifraz etməyə davam edir, sadəcə öd yığılmadan birbaşa bağırsağa axır. İnsanların əksəriyyəti əməliyyatdan sonra normal yaşayır və əvvəlki sancılardan, ürəkbulanmadan azad olur.

Bəzilərində ilk həftələrdə yağlı yeməkdən sonra nəcis yumşala və ya köp ola bilər. Bu, adətən bir neçə həftə, bəzən bir neçə ay ərzində azalır. Əməliyyatdan sonra da ağrılar davam edərsə, səbəbi — məsələn, öd yolunda qalmış daş və ya mədə problemi — araşdırılır və müalicə olunur.

Qadınlar üçün: öd kisəsinin çıxarılması gələcək hamiləliyə və doğuşa mane olmur. Xəstələrimizin real təcrübəsini xəstə hekayələri səhifəsində oxuya bilərsiniz.

Aşağıdakı hallarda gözləməyin, təcili müraciət edin:

• 38 °C-dən yüksək qızdırma, titrəmə;
• hər gün azalmaq əvəzinə artan qarın ağrısı, qarnın şişməsi və ya bərkiməsi;
• göz ağının və ya dərinin saralması, tünd sidik, açıq rəngli nəcis;
• təkrarlanan qusma, su və qida qəbul edə bilməmək;
• yaradan irinli və ya yaşılımtıl-sarı axıntı, yara ətrafında qızartı və şişkinlik;
• təngnəfəslik, sinə ağrısı, baldırda ağrı və şişkinlik.

Hələ əməliyyat olunmamısınızsa və öd sancısı təkrarlanırsa, xüsusən qızdırma və ya sarılıq əlavə olunubsa, həkimə müraciəti gecikdirməyin.